Dimdim

Ev roman ji yek ji tariktirîn demên di dîroka Kurdistanê de re hikayê dike – demek ku di nav de welat bin zordestiyek giran û her dem bin hêz û hêzrakirinên berdewam de bû.

Împeratora Osmanî bi tawan û hêza leşkerî desthilata xwe fireh kir û derdikeve ser Ermenistan, Sûriyê, Mezopotamyayê, Erebistan û Mîsriyê, û paşê heta Balkanan pêşxist. Di dawi de leşkerên çepêkirî jî ber bi Kurdistanê da, da ku wê welatê Kurdên dagîr bikin. Bi heman demê de şaha Îranê jî beşdarî van şer û şerkeran bû û hêzên xwe di herêmên kurdî de şandin. Herçiqas ku hêza wan pir bû, lê Kurdên bi biryarkirinek qewimîn peyama berxwedanê dan û bi qehremanîya mezin li dijî hêzên dagirker şer kirin.

Di navenda romana de tê gotin derveketina şerê bo Qeleya Dimdimê ye – îconek ji bo berxwedana gelê ku dixwestin welat û rûmetê xwe biparêzin. Serokiya vê şerê ne ji aliyê mîr an xwûrêke dewlemend ve hate kirin, lê ji aliyê kurdekek sade û bi rûmet ve: Xano. Ew ferman da ku Qeleya Dimdimê were avakirin û bi gelê xwe re li dijî hêzên êrişkar rabû. Gel jî wî dibûnin “Xanoyê Çengzêrîn”.

Ev roman bi awayekî hêja qehremanîya Kurdên, têkoşîna wan ji bo azadî û parastina welatê xwe diyar dike. Gelek nivîskarên kurd û navneteweyî xwe berê jî bi vê çîrokê ve hatiye meşgul kirin. Lê Erebê Şemo, yek ji nav nivîskarên herî girîng a romanên kurdî, ev çîrok bi zimaneke zelal, hêzdar û girêdar bûye eserek mayîndar di edebiyata kurdî de.